Disleksi Nedir?

YouTube kanalımıza abone olun!

Disleksi Nedir?

Disleksi okuma, yazma, konuşma, matematiğin anlaşılması ve kullanılmasında önemli güçlüklerle kendini gösteren bir öğrenme bozukluğudur. Disleksi hastalarında zeka geriliği yoktur. Hatta zeka seviyesi yüksek çocuklarda da görülebilmektedir. Fakat bazen hastalık fark edilmeyebilir. Aileler tarafından 'derslerini dinlemiyor,yeterince çalışmıyor' şeklinde algılanabilmektedir. Disleksili çocuklar zeka düzeyleri düşük olmadığı gibi özel yeteneklere de sahip olabilirler. Buna önemli kanıt disleksisi olduğu bilinen bilim adamları ve sanatçıların olmasıdır. Albert Eistein,Thomas Edison ,Michelangelo, Leonardo da Vinci bilinen kişilerden ilk akla gelenlerdir.

Disleksi, öğrenme fırsatının azlığına, zeka geriliğine, herhangi bir beyin hastalığına bağlı olmadan, yeterli bir eğitime, normal bir zeka düzeyine, uygun sosyokültürel çevreye rağmen, okuma ve yazma becerisinin kazanılmasında ortaya çıkan öğrenme güçlüğüdür. 

Disleksi çocuklarla ilgili en büyük problem aslında disleksinin tedavisinden çok, disleksi tanısının konabilmesidir. Genellikle çocukluk döneminde, okumaya başlama aşamasında fark edilmektedir. 


Çocuğumuzda Disleksi Olduğunu Nasıl Anlarız?

DSM (The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) , Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından yayınlanmış, mental bozuklukların tanılanması konusunda psikolog-psikiyatristlerin kullandığı önemli bir kaynaktır. Özgün öğrenme güçlüğünün disleksi ile ilgili olan kısmına değinirsek;

  • Kelimeleri okumanın yavaş ve çok çaba gerektiriyor olması,yanlış olması.
  • Okunanın yazının anlamını anlayamama (yazıyı düzgün okuyabilse bile derin anlamları,çıkarımları anlayamaz)
  • Harfleri söyleme/yazma güçlükleri (kelimeye harf ekleyebilir, çıkarabilir, ya da bunların yerini değiştirebilir,ya da ters yazabilir).
  • Yazılı anlatım güçlük yaşar (cümleler içinde dilbilgisi ya da noktalama yanlışını fazla yapar; anlatmak istedikleri şeyin yazılı anlatımı açık değildir).


Disleksinin ancak okul döneminde okuma-yazma becerilerinin kazanılmaya başlandığında tanılanabileceğine ilişkin yaygın bir görüş vardır. Ancak disleksinin kimi belirtileri okul öncesi dönemde de farkedilebilir. 
           
Okul Öncesi Dönemde Disleksi Nasıl Anlaşılır?

  • Ritmik beceri gerektiren etkinlikleri yapmada zorluklar
  • Az kelime haznesi olması
  • Kelime içi hecelerin yer değiştirmesi.
  • Uygunsuz/yersiz kelime kullanımları
  • Sağ-sol, ön-arka gibi kavramların algılamada sorunlar
  • Karmaşık komutları yerine getirmede sorunlar
  • Harfler ile sesler arasındaki ilişkiyi anlamada sorunlar 
  • Konuşma becerilerinde zorluk yaşama, kendini ifade etmede güçlük, cümle kurmada sorunlar.
  • İnce- kaba motor becerilerde ve koordinasyonda sorunlar  ve buna bağlı isteksizlik
  • Güçsüz görsel hafıza nedeniyle sık görülen nesneleri dahi çizememe/bozuk çizme
  • Zaman belirten kavramların anlaşılmasında güçlükler


 Okul Döneminde Disleksi Nasıl Anlaşılır?

  • İlk kez duyulan sözcüklerin söylenebilmesinde güçlükler
  • 8 yaş sonrasında okurken ve/veya yazarken harflerin ters çevirilmesi
  • Kelimelerin hecelenmesinde zorluklar
  • Birden fazla adım içeren yönergeleri yerine getirmede güçlük, yönergenin sonraki adımları unutma
  • Tahtada görülen metni defterine yazmada sorunlar, not alamama
  • Sesler ile harfleri birleştirmede sorunlar, uyumlu kelimeler bulma etkinliklerinde zorluk.
  • Konuşma esnasında kelimelerin hatırlanmasında sorunlar bu sebeple sıklaıkla konuşmaya ara verme
  • Düzensiz el yazısı.
  • Okuma akıcılığında belirgin düzeyde yavaşlık.
  • Sesli okumayı reddetme
  • Logo ve işaretleri anlamlandırmada zorluklar
  • Oyunların kurallarını kavramada sorunlar.
  • Zamanı kullanma konusunda başarısızlık.
  • Saat okumada zoluklar
  • Çeşitli uyum ve iletişim sorunları,akademik başarısızlık nedenli okula ilişkin olumsuz tutum.
  • Okunmuş bir metnin özetinin çıkarılmasında sorunlar 
  • Konuşma becerileri ile yazma becerileri arasındaki farklılık olması, bir konunun sözlü olarak ifade edilebilmesine rağmen yazılı olarak ifade edilememesi
  • Düşüncelerin sıraya konulmasında sorunlar


Disleksi Tanı ve Tedavisi İçin Nereye Başvurulmalı?

Disleksinin tanı konusunda da multidisipliner bir ekibin çalışmalıdır. Disleksinin tanısında Türkiye’de yaygın olan prosedür şu şekildedir.

  • Disleksi tanısını düşündüren gözlemlerin ve tutulan raporların aile, sınıf öğretmeni, okul psikolojik danışmanı tarafından düzenlenip Rehberlik ve Araştırma Merkezi’ne (RAM) yönlendirilmesi
  • Rehberlik ve Araştırma Merkezi’nde test uygulayıcısı personel tarafından testler uygulaması.
  • RAM’da yapılan testler sonucunda uygun görülürse devlet hastanelerinin çocuk psikiyatri polikliniklerine yönlendirmenin yapılması.
  • Eğer çocuk psikiyatr tarafından tanı konulmuşsa RAM’da çocuğun ihtiyaç duyduğu eğitsel düzenlemelerin planlanması ve raporların hazırlanması.

    Okul öncesi dönemde aile gereksinim duyarsa doğrudan kamu hastanelerinin çocuk psikiyatrisi servislerine başvurabilir.